Ryczałt czy skala podatkowa – co się bardziej opłaca prowadzącym JDG w Nowym Sączu?

Jak działa ryczałt od przychodów ewidencjonowanych?

Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą mogą wybrać różne formy opodatkowania. Dla wielu przedsiębiorców jednym z najważniejszych wyborów jest decyzja między ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych a skalą podatkową. Nie ma jednak jednej odpowiedzi na pytanie, która forma jest korzystniejsza. Wiele zależy od wysokości przychodów, ponoszonych kosztów, rodzaju prowadzonej działalności oraz indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy. Ryczałt to forma opodatkowania, w której podatek oblicza się od przychodu, bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodów. Stawka zależy od rodzaju wykonywanej działalności oraz właściwej klasyfikacji przychodów. W 2026 roku stawki ryczałtu wynoszą, zależnie od rodzaju działalności, od 2% do 17%. Stawki są zróżnicowane w zależności od rodzaju działalności, dlatego nie można przypisać jednej stawki całej branży. Różne usługi w obrębie tej samej branży mogą być opodatkowane według różnych stawek. Właściwą stawkę należy więc ustalić na podstawie faktycznie wykonywanych czynności i obowiązujących przepisów. Zaletą ryczałtu jest stosunkowo proste rozliczenie oraz możliwość zastosowania niskiej stawki przy działalności, dla której przepisy przewidują taką stawkę. Wadą jest brak możliwości pomniejszania przychodu o koszty uzyskania przychodów, nawet jeśli przedsiębiorca faktycznie je ponosi. W 2026 roku z ryczałtu mogą korzystać przedsiębiorcy, których przychody w poprzednim roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro. Dla 2026 roku limit ten odpowiada kwocie 8 517 200 zł. Warto również pamiętać, że planowane są zmiany na 2027 rok. Rządowy projekt zakłada obniżenie limitu przychodów uprawniającego do wyboru ryczałtu z 2 mln euro do 250 tys. euro. Na wrzesień 2026 roku jest to jednak projektowana zmiana, a nie obowiązujący jeszcze limit. Pisaliśmy o tym szerzej w osobnym wpisie o reformie podatkowej 2027.

Jak działa skala podatkowa?

Skala podatkowa to podatek liczony od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodów. W 2026 roku obowiązuje stawka 12% dla dochodu do 120 tys. zł oraz 32% od nadwyżki ponad 120 tys. zł. Kwota wolna od podatku wynosi 30 tys. zł. Skala podatkowa pozwala uwzględniać koszty uzyskania przychodów przy ustalaniu dochodu. Daje również możliwość korzystania, po spełnieniu odpowiednich warunków, m.in. ze wspólnego rozliczenia z małżonkiem, preferencyjnego rozliczenia dla osoby samotnie wychowującej dziecko oraz określonych ulg podatkowych.

Który wybór bardziej opłaca się w praktyce?

To zależy przede wszystkim od indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy. Przy działalności, w której koszty są stosunkowo niskie, a właściwa stawka ryczałtu jest korzystna, ryczałt może okazać się atrakcyjnym rozwiązaniem. Przy wyższych kosztach prowadzenia działalności skala podatkowa może być korzystniejsza, ponieważ podatek jest obliczany od dochodu, a więc po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodów. Warto też uwzględnić składkę zdrowotną, ponieważ sposób jej ustalania zależy m.in. od wybranej formy opodatkowania. Pisaliśmy o tym szerzej w osobnym wpisie o składce zdrowotnej w 2026 roku. Dlatego samo porównanie stawek podatku nie zawsze wystarczy. Żeby prawidłowo ocenić, która forma będzie korzystniejsza, warto przeanalizować przychody, koszty, składkę zdrowotną oraz indywidualną sytuację podatnika.

Kiedy można zmienić formę opodatkowania?

Jeśli prowadzisz już działalność i chcesz na kolejny rok wybrać ryczałt lub podatek liniowy, co do zasady masz czas do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w danym roku podatkowym. Jeżeli pierwszy przychód osiągniesz w grudniu, termin upływa z końcem roku podatkowego. W przypadku skali podatkowej nie składa się osobnego oświadczenia o jej wyborze. Jest ona podstawową formą opodatkowania, jeżeli przedsiębiorca nie wybierze innej dostępnej formy. Jeśli chcesz sprawdzić, która forma opodatkowania faktycznie opłaca się w Twoim przypadku, warto przeanalizować konkretne liczby Twojej firmy. Biuro Rachunkowe EMZET w Nowym Sączu może pomóc porównać dostępne rozwiązania i dobrać formę opodatkowania odpowiednią do Twojej sytuacji.